[ Zamknij ]

Nowe zasady dotyczące cookies
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na stronie Polityka Prywatności.


rejestracja



Połączenie rurowe - konsekwencje nowych rozwiązań

Opublikowano: 30.04.2007
image

Elastycznie pod ziemią


Zakres stosowanych w Polsce przed 1990 r. rozwiązań materiałowych oraz połączeń rurowych był bardzo ograniczony. Większość złączy nie odpowiadało ówcześnie akceptowalnym standardom, przede wszystkim były to technologie traktowane jako historyczne w bardziej rozwiniętych krajach już w latach 30. ub. wieku. Po 1965 r. rozpowszechniały się coraz bardziej tzw. rozwiązania zastępcze, ulegające w miarę upływu czasu niekorzystnym zmianom.   Wspólną cechą tradycyjnych materiałów rurowych jest (niezależna od jakości) ich sztywność. Polega ona na tym, że rura aż do momentu zniszczenia w niewielkim stopniu zmienia swój przekrój poprzeczny. Równocześnie, poza nielicznymi wyjątkami, złącza nie tolerowały odstępstw od warunku współosiowości. Nowe materiały posiadają natomiast zróżnicowane cechy. Reprezentowana przez termoplasty1) rura elastyczna jest podatna i na obciążęnie reaguje ugięciem, które powinno mieścić się w dopuszczalnych granicach (rys. 1).

  Rodzaje rur i ich połączeń


Charakterystyczne zróżnicowanie właściwości materiałowych uwzględniono w normie PN-EN805 „Zaopatrzenie w wodę. Wymagania dotyczące systemów zewnętrznych i ich części składowych". Uwzględnia ona następujące charakterystyczne rodzaje rur i ich połączeń:
• złącze podatne (umożliwia znaczne  odkształcenie  kątowe  tylko w trakcie montażu;
• złącze   elastyczne   umożliwiające znaczne odchylenie kątowe zarówno w trakcie montażu, jak też po jego ukończeniu; może być ono zastosowane przy niewielkim odchyleniu od linii osiowej;
• złącze sztywne, które nie umożliwia  przenoszenia  znacznego   odkształcenia kątowego - zarówno w trakcie montażu, jak i po jego zakończeniu;
• rurę elastyczną, której  zdolność przenoszenia jest  ograniczona przez deformację (odchylenie i/lub odkształcenie przekroju) I pod obciążeniem równym granicznej wartości  projektowej, bez załamania lub rozerwania (zachowanie elastyczne);
• rurę sztywną o zdolności do przenoszenia   obciążenia   ograniczonej przez załamanie bez istotnego odkształcenia przekroju poprzecznego (zachowanie sztywne);
• rurę półsztywną, której zdolność do przenoszenia obciążenia jest ograniczona albo przez odkształcenia/przeciążenia (zachowania elastyczne), albo załamania (zachowania sztywne), w zależności od sztywności obwodowej i/lub warunków układania;
• ponadto wyróżnia się rurę o pewnej nasiąkliwości ścianek, przejmujących część wody na etapie pierwszego napełnienia.

 
Bardzo ważne jest występujące w normach pojęcie sztywności obwodowej rozumianej jako wytrzymałość rury na odkształcenia średnicy spowodowane obciążeniem zewnętrznym przyłożonym wzdłuż jednej tworzącej rury (rys. 2). Obciążenia narzucające niezbędną sztywność obwodową mogą wiązać się zarówno z naziomem, ruchem drogowym, jak też osiadaniami.
Charakterystyczne, że nieco wcześniejsza norma PN PN-EN476 „Wymagania ogólne dotyczące elementów stosowanych w kanalizacji grawitacyjnej" upraszcza klasyfikację, uwzględniając:


•  rurę   elastyczną,   której   zdolność przenoszenia obciążenia jest ograniczona  odkształceniem  średnicy  do granicznych  wartości   projektowych bez pęknięcia lub przekroczenia dopuszczalnych naprężeń;   • rurę sztywną o zdolności ograniczonej pęknięciem lub przekroczeniem dopuszczalnych naprężeń,  bez wyraźnej  deformacji jej  przekroju poprzecznego;
• rurę półsztywną o zdolności ograniczonej    odkształceniem    średnicy, pęknięciem lub przekroczeniem dopuszczalnych naprężeń.
Równocześnie nie ustosunkowuje się ona do problemu złączy, aczkolwiek w tekście podane są odsyłacze do normy PN-EN805.

  Złącza rurowe


Zwraca uwagę znaczenie złączy rurowych, stanowiących szczególny problem w tradycyjnych rozwiązaniach. Wszystkie współcześnie stosowane połączenia (oczywiście, o ile nie zostały one wykonane w sposób błędny) są praktycznie wodoszczelne, jednak wodoszczelność nie jest równoznaczna z rozwiązaniem wszystkich występujących problemów. W świetle zapisów normy PN--EN805 potrzebne jest przede wszystkim zachowanie zgodności właściwości rury i połączeń z warunkami lokalizacji i pracy konkretnego przewodu.

  Posadowienie


Nowe normy, dostosowane do nowoczesnych  rozwiązań  materiałowych, bardzo poważnie podchodzą  do  zagadnienia  posadowienia przewodu. Przy jego osiadaniu (rys.3) pojawiają się siły rozciągające i ściskające, powodujące powstanie odpowiednich naprężeń w ścianach rur oraz złączach. Na pewno nie sprawdzą się tu połączenia kielichowe z pierścieniem uszczelniającym, tego rodzaju obciążenia mogą przenosić jedynie wybrane rodzaje złączy2). W odniesieniu do „sieci" są to przede wszystkim dysponujące odpowiednią sztywnością obwodową3) zgrzewane rury z poliolefin. Konieczne jest więc stosowanie rur i złączy adekwatnych do prognozy osiadań, alternatywą pozostaje odpowiednie rozwiązanie posadowienia rurociągu(ławy fundamentowe, pale).

    Indywidualne wymagania


Podsumowując, również dziś nie ma dostatecznie uniwersalnych rozwiązań nadających się do stosowania we wszystkich warunkach. Nie jest prawdą, że problemy podłoża przestały odgrywać istotną rolę dla rozwiązania  posadowienia  rurociągu. Poszczególne rozwiązania posiadają tu indywidualne wymagania, co powinno   być   rozwiązane przy projektowaniu. Stąd zagadnienie zamiennika może być rozważane jedynie w przypadku rozwiązań o właściwościach odpowiadających   potrzebom  wynikającym  z lokalnych    warunków  posadowienia. W innym przypadku konieczne jest wprowadzenie   odpowiednich adaptacji rozwiązania.

         

  1. Tworzywa zaliczane do tej grupy to przede wszystkim PVC, PE, PP i PB. Rury z duroplastów wykazują wprawdzie większą podatność w stosunku do materiałów tradycyjnych, ale jest ona bardzo mata (różnica rzędu) w porównaniu z termopla-stami. Ostatecznie zachowania duroplastów są znacznie bliższe zachowaniom sztywnym i rury zaliczane do kategorii duroplastów nie mogą byç traktowane jako zamiennik termoplastów, konieczne są odpowiednie adaptacje rozwiązań.
  2. Skręcane mufy, klejone, zgrzewane, kołnierzowe, mechaniczne (z użyciem łączników) - por.: „Budowa systemów rurociągów z zastosowaniem rur z tworzyw sztucznych". Praca zbiorowa: NPG (Nordyckie Zjednoczenie Producentów Rur z Tworzyw Sztucznych), za wyd. rosyjskoję-zycznym, Sztokholm 2000).
  3. Minimalną potrzebną sztywność obwodową określa się wówczas w oparciu o prognozę osiadań.

  autor: prof. dr hab. inż. Ziemowit Suligowski     żródłó:     www.instalator.pl        





Czy wiesz że...

Przewody w instalacjach to rurociągi, które mają za zadanie transport czynników (wody, glikolu itp.) do elementów grzewczych. Należy pamiętać, aby były wytrzymałe i odporne na korozję. Przewody, które rdzewieją mogą zostać zanieczyszczone, co negatywnie wpływa również na pracę automatyki instalacji. W technice grzewczej stosuje się stal, miedź i tworzywa sztuczne jako materiały, z których powstają przewody. Procesy korozji zachodzą zazwyczaj w wyniku zetknięcia się metalu z wodą. Na powierzchni tworzą się mikroogniwa, w których zachodzi przepływ ładunków elektrycznych. Żelazo, składnik różnego rodzaju metali, w kontakcie z elektrolitami ulega roztwarzaniu. Inhibitory korozji to substancje wprowadzane do korozyjnego środowiska w niewielkich ilościach, które powodują spowolnienie procesu korozji. Wykorzystywane są w większości układów zamkniętych. Inhibitory są klasyfikowane w różny sposób, m.in. ze względu na skład chemiczny, środowisko korozyjne lub mechanizm ich działania. Ochrona jaką daje inhibitor jest zależna od wielu czynników, przede wszystkim stężenia samego inhibitora, pH oraz rodzaju i stężenia agresywnych jonów w środowisku oraz prędkości przepływu środowiska.

Katalog firm

  • Comap

    Naszą misją jest dostarczenie produktów, rozwiązań oraz kompleksowej o…
    Comap
  • Prandelli Polska

          Firma Prandelli Polska powstała w grudniu 1992 roku…
    Prandelli Polska
  • Onninen.

    Onninen jest częścią K Group - światowego lidera na rynku materiałów b…

Artykuły