[ Zamknij ]

Nowe zasady dotyczące cookies
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na stronie Polityka Prywatności.


rejestracja

Viessmann: Kolektory słoneczne – różnorodna i rozpowszechniona na rynku polskim technologia

Opublikowano: 19.06.2012
image

Kolektory słoneczne na rynku polskim ugruntowały już na dobre swoją pozycję – urządzeń, które nie kojarzą się z technologią dostępną dla nielicznych, a stają się standardem w budynkach od których mieszkańcy oczekują niskich kosztów eksploatacji. Wprowadzenie w 2010 roku dopłat do zakupu kolektorów słonecznych zwiększyło zainteresowanie inwestorów techniką solarną, a także przybliżyło im jej zalety. Dzięki temu rynek kolektorów słonecznych w Polsce wzrósł o 9%, o 9% wzrosła również sprzedaż kolektorów próżniowych, z kolei płaskich aż o 10%. Zastosowanie kolektorów słonecznych w Polsce z pewnością będzie dynamicznie rosło, przede wszystkim ze względu na stały wzrost cen paliw i energii oraz rosnącą świadomość społeczeństwa o konieczności zmniejszania zapotrzebowania budynków na ciepło.

 


Kolektory słoneczne są przede wszystkim wykorzystywane dla podgrzewania ciepłej wody użytkowej – w Polsce instalacje tego typu stanowią ponad 91,2 % rynku. Ze względu jednak na rosnące standardy energooszczędności budynków, rosnące oczekiwania mieszkańców co do komfortu cieplnego nie tylko w tradycyjnym okresie grzewczym, obserwuje się wzrost zainteresowania instalacjami solarnymi dodatkowo wspomagającymi centralne ogrzewanie. Przewiduje się, że w 2015 roku będą one stanowiły już 13% sprzedawanych instalacji solarnych. Kolektory słoneczne z powodzeniem są stosowane dla podgrzewania wody basenowej i stosunkowo od niedawna w ciekawych i obiecujących, jeszcze jednak kosztownych systemach wytwarzania chłodu dla potrzeb klimatyzacji głównie w dużych obiektach biurowych (rys.1.). Dla takich potrzeb stosowane są głównie kolektory próżniowe lub płaskie przeszklone szybą antyrefleksyjną, konieczne jest bowiem uzyskiwanie temperatury czynnika grzewczego na poziomie 90°C.

 

Rys.1. Kolektory słoneczne są coraz częściej stosowane w układach wytwarzania chłodu dla potrzeb klimatyzacji budynków biurowych.

 

Zasada działania kolektorów słonecznych stosowanych w naszych warunkach klimatycznych nie uległa zmianie od początku lat 70-tych, gdy pojawiły się one powszechnie na rynku. Kolektory słoneczne są stosunkowo prostymi konstrukcyjnie urządzeniami grzewczymi. Zdecydowanie mniej złożona jest ich budowa w porównaniu chociażby do kotła grzewczego zwłaszcza wiszącego. Jednak warunki pracy kolektorów słonecznych są znacznie trudniejsze, narażone są one bowiem na zmienne warunki pogodowe oraz eksploatacyjne, występują w nich znacznie wyższe, a także niższe ujemne temperatury robocze niż w typowych kotłach grzewczych.


Kolektory słoneczne płaskie zbudowane są z izolowanej cieplnie obudowy, w której umieszczony jest absorber, czyli płyta wykonana najczęściej z miedzi lub aluminium pokryta warstwą pochłaniającą (czyli absorbującą) promieniowanie słoneczne. Do płyty przymocowane są przewody, w których płynnie czynnik grzewczy niezamarzający (glikol), odbierający wytwarzane ciepło (rys.2.).

 

Rys.2. Przekrój kolektora słonecznego płaskiego (Viessmann)

 

Duże znaczenie dla pracy kolektorów słonecznych, odgrywa prowadzenie przewodów czynnika grzewczego przy absorberze. Stosowane są dwa podstawowe rodzaje układu przewodów – meandrowy (wężownica) oraz harfowy (rys.3.).

 

Rys.3. Dwa rodzaje płaskich kolektorów słonecznych: meandrowe i harfowe.
 

Dla zapewnienia równomiernego przepływu przez kolektory słoneczne pracujące w jednej baterii, korzystnym rozwiązaniem charakteryzują się kolektory z przepływem meandrowym (rys.4.). Kontakt czynnika grzewczego jest wydłużony z absorberem podczas jego przepływu w wężownicy, a opory przepływu wężownicy (rzędu 3÷5 kPa) znacznie przewyższają opory przepływu na poziomych przewodach zbiorczych kolektorów słonecznych. Odległość kolektora od wejścia i wyjścia czynnika grzewczego, odgrywa w tym przypadku znikomą rolę.


W przypadku kolektorów harfowych, gdzie stosowane są równoległe do siebie przewody, natężenie przepływu czynnika grzewczego będzie większe w najbliższych przewodach (najmniejsze opory przepływu rzędu 200÷400 Pa). W ostatnich kolektorach przepływ jest niższy i możliwy jest brak odbioru ciepła. Wskazane jest więc naprzeciwległe wpięcie przewodów do baterii kolektorów harfowych, przy czym wydłuża to długość przewodów, co wpływa na wzrost kosztów inwestycji i wzrost strat ciepła w instalacji solarnej.


Im większa jest bateria kolektorów słonecznych, tym bardziej ważne jest to zagadnienie. Równomierny przepływ czynnika grzewczego przez wszystkie kolektory słoneczne gwarantuje pełne wykorzystanie wytwarzanego w nich ciepła.

 

Rys.4. Zdjęcia z kamery termowizyjnej – rozkład temperatury na powierzchniach absorberów w baterii kolektorów o przepływie meandrowym (u góry) i harfowym (u dołu), (Viessmann)

 

Decydujące znaczenie w zapewnieniu kolektorowi słonecznemu wysokiej i niezmiennej sprawności pracy podczas wieloletniej eksploatacji, odgrywa absorber. Dotyczy to przede wszystkim jego matowego pokrycia, które narażone jest na niskie ujemne i wysokie temperatury pracy (nawet do 300°C). Zjawisko tzw. starzenia się warstwy absorpcyjnej polega na tym, że z czasem tracone mogą być zdolności do pochłaniania promieniowania słonecznego. W przypadku złej jakości warstwy wystarczy nawet okres kilku lat pracy, po których znacznie obniżyć może się sprawność kolektora.


Stosowane obecnie warstwy o dobrych własnościach wykonywane są najczęściej na bazie tlenków tytanu lub czarnego chromu. Warstwy na bazie tlenków tytanu poza bardzo dobrymi własnościami pochłaniania promieniowania słonecznego posiadają tą zaletę, że ich produkcja wymaga wielokrotnie niższych nakładów energii, a sam proces produkcji odbywa się bez galwanizacji, w komorach próżniowych przy wielokrotnie niższym obciążeniu środowiska naturalnego.

 

W warunkach naszego klimatu niezbędne jest przykrycie obudowy kolektora szybą, która chroni absorber przed wpływem warunków zewnętrznych, a sam kolektor przed nadmiernymi stratami ciepła. W ten sposób możliwa jest całoroczna praca kolektora słonecznego. Szyba stanowi ważny element decydujący o pracy kolektora słonecznego. Z jednej strony stanowi ochronę o jakiej wspomniano, ale z drugiej stanowi barierę dla promieni słonecznych. W krajach północnych można spotkać konstrukcje kolektorów z podwójną szybą, w krajach południowych natomiast kolektory pozbawione szyby. Ten i inne aspekty budowy kolektorów słonecznych, jak np. grubość izolacji cieplnej, są istotne przy wyborze dokonywanym przez klienta. Kolektory słoneczne produkowane z myślą o krajach południowych nie będą się dobrze sprawdzały w warunkach krajów północnych i odwrotnie.


Kolektory słoneczne płaskie są przeważnie wyposażane w przykrycie ze szkła solarnego lub też antyrefleksyjnego. Szczególnie szkło antyrefleksyjne zapewnia wysoką przepuszczalność promieniowania słonecznego w granicach nawet 95% (szkło solarne ok. 90%, a szkło zwykłe ok. 70-80%). Oczywiście szkło stosowane w kolektorach powinno być odporne i na stałe naciski (śnieg), i na uderzenia (grad), stąd podlega one hartowaniu. Wytrzymałość szyby podlega badaniom jakościowym jakie przechodzą kolektory słoneczne chcące spełnić rygorystyczne wymagania normy europejskiej i polskiej zarazem: PN-EN 12975.

 

Jednym z „mankamentów” kolektorów płaskich jest obecność powietrza wewnątrz, które odbiera ciepło z absorbera i oddaje je następnie do otoczenia. Taka mikrowentylacja obudowy kolektora słonecznego jest koniecznością, aby zapewnić jego „oddychanie”. Konieczność ta wynika ze stosowania materiałów izolacyjnych takich jak np. wełna mineralna. Naturalnym jest zjawisko parowania szyby nowego kolektora płaskiego, wskutek odparowywania wilgoci z izolacji cieplnej. Zaparowanie szyby może również występować okresowo w normalnej eksploatacji, izolacja cieplna pochłania stale wilgoć z otoczenia i oddaje ją. Jeżeli zaparowanie jest długotrwałe i występuje notorycznie, to może być to spowodowane niskimi temperaturami pracy kolektorów słonecznych (raczej w dużych niedowymiarowanych z zasady instalacjach) lub trudnościami w wentylacji, przeważnie przy wbudowaniu kolektorów w połać dachu, a nie jak tradycyjnie - nad połacią na hakach montażowych.
Zagadnienie to nie dotyczy natomiast kolektorów próżniowych. Pozbawione są one materiałów izolacyjnych chłonących wilgoć, gdyż izolacją cieplną jest sama próżnia. Minimalna ilość powietrza wewnątrz kolektora próżniowego zmniejsza ruch konwekcyjny i odbieranie ciepła z absorbera. Kolektory próżniowe sporadycznie są produkowane jako płaskie, zdecydowanie najczęściej mają one konstrukcję złożoną z kilkunastu rur próżniowych). Każda z nich jest praktycznie oddzielnym kolektorem, zawierając absorber otoczony próżnią.

 

Rozróżnia się kilka typów próżniowych rurowych kolektorów słonecznych. Podstawową różnicą pomiędzy nimi jest budowa rury próżniowej, która może być jednowarstwowa lub podwójnie przeszklona. Argumentem przemawiającym za kolektorami z podwójną rurą szklaną może być skuteczniejsza izolacja cieplna, ale niestety sprawność pracy w porównaniu do kolektorów z pojedynczą rurą szklaną jest zdecydowanie niższa, ponieważ ograniczony staje się dostęp promieniowania słonecznego do absorberów.


Kolektory słoneczne wyposażane w dodatkowe zwierciadła (tzw. CPC) mogą zyskiwać dodatkowe promieniowanie słoneczne, pod warunkiem, że powierzchnie lustrzane będą czyste i nie będą matowieć w czasie eksploatacji. W warunkach środkowoeuropejskich warunki meteorologiczne nie są jednak tak korzystne i do zabrudzenia powierzchni dochodzi w szybkim czasie.


Może się okazać, że sprawność kolektorów próżniowych będzie zdecydowanie niższa niż kolektorów płaskich (rys.5.)

 

Rys.5. Porównanie sprawności podstawowych typów kolektorów słonecznych oraz mocy jednostkowych W/m2 (na podstawie danych producentów konkretnych urządzeń tego typu).

 

Okazuje się, że w zakresie temperatur jakie występują w pracy kolektorów dla podgrzewania ciepłej wody użytkowej (c.w.u., niebieski obszar na rys.6.), sprawność kolektora próżniowego o podwójnym przeszkleniu będzie zdecydowanie niższa od kolektorów i próżniowych, i płaskich z jedną szybą. Nawet przy wyższych temperaturach (wspomaganie ogrzewania), sprawność ta może pozostawać niższa i jedynie w niewielkim zakresie pracy (w praktyce rzadkie układy technologiczne, klimatyzacyjne) sprawność kolektora próżniowego „2-warstwowego” będzie wyższa niż płaskiego dobrej klasy technicznej.


Kolektory próżniowe rurowe wykonywane są w dwóch odmianach, jeżeli chodzi o odbiór ciepła z absorberów. Albo są to kolektory z bezpośrednim przepływem czynnika grzewczego przez absorbery, tak jak w przypadku kolektorów płaskich, albo – pośrednim. Pod względem sprawności kolektory obydwu rodzajów mogą nie różnić się od siebie w sposób widoczny (przy założeniu podobnej budowy rur próżniowych). Zaletą kolektorów o przepływie pośrednim, jest możliwość demontażu pojedynczych rur podczas ewentualnych prac serwisowych, bez konieczności opróżniania obiegu glikolowego, a więc bez zatrzymywania pracy całej instalacji. Przy przepływie pośrednim, mamy do czynienia z tzw. rurką cieplną (Heat-Pipe). Przesyłanie ciepła z absorberów do glikolu odbywa się samoczynnie przez parujący nośnik ciepła jakim jest woda lub alkohol, których kilka ml znajduje się w rurce stykającej się z absorberem. W dobrej klasy kolektorach słonecznych, w rurce znajduje się podciśnienie, co powoduje, że nawet woda paruje przy temperaturze poniżej 30oC. Po oddaniu ciepła do glikolu w kondensatorze, nośnik ciepła skrapla się i wraca w dół do rurki, aby ponownie odebrać ciepło z absorbera. Najbardziej zaawansowane rozwiązania pozwalają na ochronę glikolu przed przegrzewaniem, ponieważ w kondensatorach zostają zabudowane ograniczniki temperatury maksymalnej. Wraz ze wzrostem temperatury tłoczek zabudowany wewnątrz kondensatora odcina dopływ pary, aby w maksymalnym stopniu chronić instalację solarną i sam czynnik grzewczy (glikol), które są najbardziej narażone na uszkodzenia (rys.6).

 

Rys.6. Kolektor słoneczny próżniowy działający na zasadzie Heat-Pipe, z integralnie wbudowanymi ogranicznikami temperatury maksymalnej (Viessmann)

 

Kolektory słoneczne z zabezpieczeniem przed przegrzewami, są zalecane w instalacjach, gdzie spodziewane są częste przestoje w ich pracy. Tego typu kolektory polecić można szczególnie dla systemów wspomagających ogrzewanie w budynkach jednorodzinnych, kiedy w okresie letnim ich powierzchnia przy braku zapotrzebowania ciepła dla ogrzewania jest zbyt duża dla podgrzewania wody użytkowej, co kończyć się może stałymi przegrzewami.


Na rynkach zachodnioeuropejskich, gdzie tego typu urządzenia znane są od wielu lat, klienci wybierają najczęściej kolektory płaskie. Wynika to z satysfakcjonujących efektów pracy tego typu urządzeń w większości przypadków i korzystnych kosztów inwestycji. Jeżeli rzeczywiście klient chce wybrać kolektor próżniowy, to jego sprawność powinna być zdecydowanie wyższa niż kolektora płaskiego (rys.5.).


Przy wyższej sprawności próżniowego kolektora słonecznego, można zmniejszyć jego powierzchnię w porównaniu do kolektorów płaskich, co jest istotne przy ograniczonej powierzchni na dachu. Na potrzeby podgrzewu ciepłej wody użytkowej w budynku jednorodzinnym dla 3-4 osób, podobne efekty daje instalacja solarna z powierzchnią 5 m2 kolektorów płaskich, jak i z powierzchnią 3 m2 kolektorów próżniowych, oczywiście z rurami o pojedynczym przeszkleniu.


Warto zaznaczyć, że kolektor słoneczny uzyska tym więcej ciepła (kWh/m2rok) im niższa będzie temperatura po stronie odbioru ciepła, stąd zaleca się, aby nie przewymiarowywać ich powierzchni i stosować w pierwszej kolejności dla układów niskotemperaturowych (woda użytkowa, woda basenowa). Kolektory słoneczne nie uzyskują w przeciwieństwie do np. kotłów grzewczych takiej samej wydajności niezależnie od systemu w jakim pracują. Ten sam kolektor zyskuje rocznie różne ilości ciepła przede wszystkim w zależności od przeznaczenia instalacji solarnej, jej wielkości oraz zakładanego stopnia pokrycia potrzeb cieplnych.


Zaleca się więc każdorazowo dobieranie powierzchni kolektorów słonecznych i innych komponentów instalacji solarnej z wykorzystaniem programów komputerowych symulujących zachowanie konkretnej zadanej instalacji. Programy te są coraz częściej dostępne bezpłatnie u producentów.
 

 



KONTAKT wyślij zapytanie ofertowe

Viessmann

E-mail: info@viessmann.pl

Tel: +48 801 00 2345
Adres:
Karkonoska 65
53-015 Wrocław

Katalog firm

  • Hewalex

    Ponad 30 lat rozwoju – od wizji do wiodącego producenta Rozwó…
    Hewalex
  • Galmet

      Galmet to 38 lat doświadczenia w produkcji najwyższej jakości urządze…
    Galmet
  • De Dietrich

    De Dietrich to jedna z najstarszych marek w branży grzewczej na świecie. W 20…
    De Dietrich

Kolektory słoneczne

Forum