[ Zamknij ]

Nowe zasady dotyczące cookies
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na stronie Polityka Prywatności.


rejestracja

Badania cieplne kolektorów słonecznych wraz z interpretacją wyników

Opublikowano: 29.11.2011
image

Dostępne na rynku kolektory słoneczne coraz częściej "zaopatrzone są" w certyfikat na zgodność z normą oraz wyniki badań. Szczególnie urządzenia uczestniczące w programie dofinansowania (m.in. z udziałem pieniędzy z NFOŚiGW) muszą legitymować się stosownymi dokumentami, które z założenia powinny gwarantować odpowiednią jakość urządzenia. O czym mówi certyfikat zgodności, jak interpretować wyniki badań, i czy tak naprawdę certyfikat/posiadane badania gwarantują wysoką jakość kolektora zostały przedstawione w niniejszym materiale.

 

 

"Papiery" kolektorów słonecznych

 

Kolektory słoneczne, jak też inne urządzenia, materiały spełniają określone normy, wymagania. Najczęściej na kolektory nie ma wymagań obowiązkowych badań, certyfikatów, oznaczeń. Taki obowiązek narzucony jest np. na urządzenia, w których iloczyn ciśnienia (bary) i pojemności (litry) przekracza 50. W tym przypadku wyrób taki podlega oznaczeniu CE w myśl dyrektywy ciśnieniowej Nr 97/23/WE z dnia 29 maja 1997 roku, (Dz. U. nr 263, poz. 2200), art. 3, par. 3. Spełnienie niniejszych wymagań gwarantuje, iż wyrób wykonany jest zgodnie z najlepszymi praktykami inżynierskimi i gwarantuje bezpieczne jego użytkowanie. W pozostałych przypadkach nie stosuje się oznaczenia CE.

 

Jednocześnie producent lub dystrybutor kolektorów słonecznych powinien posiadać odpowiedni dokument poświadczający wykonanie danego urządzenia zgodnie z odpowiednią normą.

 

Może on być wystawiony samodzielnie - wówczas nazywa się on deklaracją zgodności lub wystawiony przez niezależną, zewnętrzną uprawnioną jednostkę - nazywa się wówczas certyfikatem zgodności. Uzyskanie certyfikatu wiąże się z:

  • wykonaniem badań przez akredytowane laboratorium badawcze,
  • oceną przedłożonej dokumentacji wyrobu, wymagań technicznych itd.,
  • przeprowadzoną kontrolą (auditem) u producenta, celem sprawdzenia powtarzalności produkcji danego typu wyrobu,
  • prowadzeniem nadzoru nad stosowaniem certyfikatu.

 

Certyfikat zgodności wystawiają uprawnione jednostki certyfikacyjne. Może on przybrać formę znaku SolarKeymark, w przypadku nadzorowania jakości przez ESTIF. Certyfikat ma charakter dobrowolny.


W Polsce badania na zgodność z normą PN-EN 12975

W realiach krajowych wykorzystuje się normę: PN-EN 12975 1/2 Słoneczne systemy grzewcze i ich elementy - Kolektory słoneczne - Część 1: Wymagania ogólne - Część 2: Badania.


Badania te obejmują grupę badań cieplnych oraz trwałości i wytrzymałości. Badania cieplne obejmują określenie: sprawności kolektora, pojemności cieplnej, stałej czasowej, modyfikatora kąta padania. Badania wytrzymałościowe obejmują badanie: odporności na wysoką temperaturę, ekspozycyjności, szoku termicznego zewnętrznego i wewnętrznego, na przeciekanie deszczem, odporności na zamarzanie, wytrzymałościowe, odporności na uderzenie. W Polsce producenci/dystrybutorzy wykonują najczęściej jedynie badania cieplne, choć zdarzają się w dalszym ciągu urządzenia, które nawet takich badań nie mają. Kompleksowymi badaniami na zgodność z całą normą PN-EN 12975 (w tym badaniami wytrzymałościowymi) pochwalić się mogą nieliczni.

 

Rys. Wygląd przykładowych krzywych sprawności dla różnych typów kolektorów (kolektor próżniowy - linia czerwona, płaski - czarna, bez przykrycia [absorber] - niebieska, oraz przykład dobrego kolektora płaskiego - linia zielona). Na osi pionowej oznaczono sprawność, na osi poziomej różnicę temperatury pomiędzy średnią temperaturą kolektora i temperaturą otoczenia. Przecięcie krzywej charakterystyki z osią sprawności wskazuje na sprawność teoretyczną kolektora słonecznego tzw. współczynnik konwersji no.


Badania cieplne - ich znaczenie wraz z komentarzem wyników

  • Sprawność teoretyczna

Wśród badań wydajności cieplnej najistotniejszym badaniem jest badanie charakterystyki cieplnej kolektora, zaś najbardziej rozpoznawalnym elementem badań jest punkt krzywej charakterystyki - wartość sprawności no (teoretycznej). badania przeprowadza się w warunkach ustalonych lub w warunkach tzw. quasi dynamicznych; w warunkach naturalnych, jak też sztucznych.

 

  • Interpretacja wyników badania sprawności teoretycznej

Warto podkreślić, iż z punktu widzenia praktycznego sprawność teoretyczna ma minimalne znaczenie. Panujące warunki rzeczywiste (przyrost temperatury na kolektorze w stosunku do temperatury otoczenia) powodują obniżenie rzeczywistej sprawności, tym bardziej, im większa jest ta różnica temperatury (większe straty ciepła). Kolektory podczas badań osiągają sprawność no z zakresu 64% (słabe kolektory próżniowe) nawet do grubo ponad 80% w przypadku dobrych kolektorach płaskich. Zdecydowanie większe znaczenie odgrywa kształt krzywych sprawności - jak "szybko one opadają" - determinuje on przydatność urządzenia do konkretnych zastosowań. Kształt krzywych opisywana jest przez współczynniki a1 i a2 [W/m2xK], które odpowiadają za przenikanie ciepła (straty ciepła). Powinny być one możliwie niskie. Współczynnik a1 charakteryzuje "szybkość opadania", dla kolektorów płaskich wynosi powyżej 2, dla dobrych próżniowych nieco ponad 1. Współczynnik a2 wynosi część setną lub tysięczną. Cechą dobrego kolektora jest stosunkowo wysoka sprawność no - wyróżnik kolektora płaskiego, oraz wolno opadająca krzywa - wyróżnik kolektora próżniowego.

 

  • Pojemność cieplna

Kolejne badanie obejmuje określenie rzeczywistej pojemności cieplnej. Pojemność cieplna określa stosunek ilości ciepła dostarczanego do układu do odpowiadającego mu przyrostu temperatury. pojemność cieplna kolektora jest to suma pojemności cieplnej poszczególnych elementów urządzenia. im mniejsza pojemność, tym szybciej nagrzewa się urządzenie, przy większej pojemności ciepło dłużej jest utrzymywane, a jednocześnie charakteryzuje to urządzenie o większej masie. W zależności od budowy przyjmuje ona od kilkunastu kJ/K dla wysokosprawnych kolektorów próżniowych, poprzez 20-30 kJ/K dla dobrych kolektorów płaskich, aż ponad 50 kJ/K dla masywnych konstrukcji kolektorów opartych na konstrukcji drewnianej.


  • Określenie stałej czasowej

Pozwala na uzyskanie informacji, jak szybko kolektor reaguje na zmieniające się warunki nasłonecznienia (istotny parametr dla warunków klimatu umiarkowanego - zmiennego). szczególnie ważny parametr w momencie "odpalania kolektora" np. po nocy. Długą stałą czasową charakteryzują się kolektory z rurką ciepła. Stałe czasowe dla dobrych kolektorów płaskich przyjmują wartość około 60 s, dla kolektorów próżniowych z rurką ciepła co najmniej kilkaset sekund.

 

  • Modyfikator kąta padania

Jest ostatnim parametrem badanym w ramach wydajności cieplnej i określa on sposób pracy kolektora w przypadku padania promieni słonecznych pod innym kątem, niż prostopadle do płaszczyzny kolektora. Parametr ten "urealnia" warunki pracy z laboratoryjnych do realnie występujących. Wartości w okolicach 1 świadczą, że urządzenie pracuje z wysoką sprawnością nawet dla mniejszego kąta padania.


Badania wytrzymałościowe - rodzaje przeprowadzonych testów

Dotychczas opisane badania wydajności cieplnej są najczęściej wykonywane przez producentów i dystrybutorów w Polsce. Zdecydowanie pełniejszy obraz działania kolektora dać mogą badania wytrzymałościowe. Kolektory słoneczne muszą być odporne na wszystkie oddziaływania jakie mogą wystąpić podczas eksploatacji, nie zmieniając ich właściwości użytkowych. Dotyczy to całego kolektora, jak i jego elementów m.in.:

  1. obudowa musi być wodoszczelna, a jednocześnie wentylowana,
  2. absorber musi być odporny na czynniki cieplne i mechaniczne,
  3. osłona przeźroczysta kolektora powinna być odporna na zmienności warunków pracy, promieniowanie UV, zanieczyszczenia powietrza,
  4. izolacja odporna na okresowe miejscowe przegrzania.


Wybiórczy charakter zlecanych badań każe podchodzić do sprawozdań z ostrożnością. Może się bowiem zdarzyć (choć nie powinno), iż brak jakiegoś badania nie może wynikać z faktu, że urządzenie badania nie przeszło ze skutkiem pozytywnym. Kolektory poddaje się następującym badaniom wytrzymałościowym:

  1. badanie ekspozycyjne,
  2. odporności na ciśnienie wewnętrzne absorbera,
  3. odporności na wysoką temperaturę,
  4. szoku termicznego zewnętrznego,
  5. szoku termicznego wewnętrznego,
  6. na przeciekanie wodą deszczową,
  7. odporności na uderzenie,
  8. nacisku dodatniego na osłonę,
  9. nacisku ujemnego na osłonę,
  10. spadku ciśnienia,
  11. badanie odporności na zamarzanie (dla urządzeń pracujących na wodzie).


W przypadku przejścia kolektora przez dane badanie pozytywnie w sprawozdaniu z badań umieszcza się informację "nie stwierdzono uszkodzeń (i przecieków)".


Nie sam kolektor, a cały system odpowiedzialny za sprawność instalacji

Dotychczas przedstawione parametry uwzględniane podczas badań kolektora słonecznego na zgodność z normą PN-EN 12975, dotyczą samego przetwornika energii cieplnej. Jest sprawą oczywistą, że do sprawnego działania instalacji słonecznej oprócz kolektora wpływ mają pozostałe elementy tworzące układ (instalacja hydrauliczna - izolacja, układ pompowy - zmienny przepływ, rodzaj i wielkość zasobnika, sterowanie). Uwzględnienie tych wszystkich elementów gwarantuje norma PN-EN 12977. Próżno jednak szukać systemów w kraju, które są zbadane na zgodność z tą normą. Tym samym trudno jest jednocześnie stwierdzić, że spełnienie wymagań normy PN-EN 12975 gwarantuje wysoką sprawność instalacji.

 

 

Autor: Krystian Kurowski
Źródło: InstalReporter, październik 2011 (17)
Foto: Viessmann

 



KONTAKT

InstalReporter

Katalog firm

  • Hewalex

    Ponad 30 lat rozwoju – od wizji do wiodącego producenta Rozwó…
    Hewalex
  • Galmet

      Galmet to 38 lat doświadczenia w produkcji najwyższej jakości urządze…
    Galmet
  • De Dietrich

    De Dietrich to jedna z najstarszych marek w branży grzewczej na świecie. W 20…
    De Dietrich

Kolektory słoneczne

Forum