Nie wystarczy kierować się wyłącznie oznaczeniem urządzenia jako „antyalergiczne”. Znaczenie mają przede wszystkim zastosowane filtry, wartość CADR, głośność pracy oraz dopasowanie wydajności oczyszczacza do wielkości pomieszczenia. Dobry oczyszczacz powietrza powinien skutecznie zmniejszać ilość pyłków, drobnego kurzu, alergenów pochodzenia zwierzęcego, zarodników pleśni, a także pyłów PM2.5 i PM10.
W przypadku większości alergików dobrym rozwiązaniem będzie oczyszczacz wyposażony w filtr wstępny, filtr HEPA oraz filtr węglowy. Takie połączenie pozwala wychwytywać cząstki stałe, a jednocześnie ograniczać część nieprzyjemnych zapachów i zanieczyszczeń gazowych. Osoby uczulone głównie na pyłki, które nie mają problemu ze smogiem, mogą natomiast rozważyć model bez filtra węglowego. Idealny oczyszczacz powietrza powinien:
Najlepszy oczyszczacz nie musi mieć rozbudowanego zestawu dodatkowych funkcji. Znacznie ważniejsza jest skuteczność filtracji w konkretnym pomieszczeniu oraz możliwość długiej pracy bez generowania uciążliwego hałasu.
Oczyszczacz powietrza obniża ilość alergenów obecnych w powietrzu, jednak nie leczy alergii wziewnej i nie eliminuje wszystkich czynników, które mogą wywoływać objawy. Alergia wziewna jest powodowana między innymi przez:
Oczyszczacz usuwa alergeny, które unoszą się w powietrzu i zostają zassane do urządzenia wraz ze strumieniem powietrza. Nie pozbędzie się jednak roztoczy znajdujących się w materacu ani pyłków, które osiadły na pościeli, zasłonach czy innych powierzchniach.
Filtracja powietrza w oczyszczaczu polega na zasysaniu powietrza z pomieszczenia, przeprowadzaniu go przez kilka warstw filtrów, a następnie ponownym kierowaniu go do wnętrza jako oczyszczone powietrze. Cykl ten jest powtarzany wielokrotnie w ciągu godziny. W typowym oczyszczaczu stosuje się:
Określenie, że urządzenie wymienia powietrze, nie jest w pełni poprawne z technicznego punktu widzenia. Oczyszczacz jedynie filtruje powietrze znajdujące się już w pomieszczeniu i nie dostarcza świeżego powietrza z zewnątrz. Za jego rzeczywistą wymianę odpowiadają między innymi wentylacja, nawiewniki, system rekuperacji lub wietrzenie poprzez otwieranie okien.
Aby prawidłowo wybrać oczyszczacz powietrza, warto najpierw określić kubaturę pomieszczenia, a następnie sprawdzić, jaką objętość powietrza urządzenie jest w stanie przefiltrować w ciągu godziny. Kubaturę można obliczyć za pomocą prostego wzoru:
Dla przykładu sypialnia o powierzchni 20 m² i wysokości 2,6 m ma kubaturę:
Jeśli oczyszczacz ma przefiltrować całą objętość powietrza pięć razy w ciągu godziny, potrzebna wydajność wynosi:
W takim przypadku najlepiej wybrać oczyszczacz powietrza o wydajności około 260–300 m³/h. Niewielki zapas mocy pozwala urządzeniu skutecznie pracować na niższym lub średnim biegu, który zwykle jest cichszy niż tryb maksymalnej wydajności.
Chcesz oddychać w domu czystym, wolnym od alergenów powietrzem ? Sprawdź ofertę oczyszczaczy powietrza w Cieplo24 i zadbaj o jakość powietrza w domowych pomieszczeniach!
CADR (Clean Air Delivery Rate) informuje, jaką ilość oczyszczonego powietrza urządzenie może dostarczyć w określonym czasie. W Polsce wartość ta najczęściej wyrażana jest w m³/h. To jeden z najważniejszych parametrów oczyszczacza powietrza, ponieważ ułatwia rzeczywiste porównanie wydajności różnych modeli.
Wydajność oczyszczacza warto więc dobrać do konkretnego pomieszczenia, a nie do powierzchni całego mieszkania.
Do najważniejszych cech, które warto sprawdzić przed zakupem urządzenia, należą:
Parametry oczyszczaczy powietrza warto oceniać jako całość, a nie każdy z osobna. Nawet bardzo wysoka wydajność CADR nie będzie dużą zaletą, jeśli można ją uzyskać wyłącznie przy tak głośnej pracy, że urządzenie staje się uciążliwe i jest często wyłączane. Właściwy oczyszczacz powietrza powinien zachowywać odpowiednią skuteczność również przy ustawieniach, które pozwalają komfortowo spać, pracować i odpoczywać.
Filtr HEPA to jeden z najważniejszych elementów oczyszczacza przeznaczonego dla osób uczulonych na pyłki, kurz, alergeny pochodzenia zwierzęcego czy zarodniki pleśni. Jego zadaniem jest mechaniczne wychwytywanie drobnych cząstek znajdujących się w powietrzu przepływającym przez materiał filtracyjny. Odbywa się to m.in. poprzez:
Dzięki temu filtr zatrzymuje zarówno cząstki większe, jak i mniejsze niż 0,3 µm, dlatego jego działanie nie sprowadza się wyłącznie do prostego mechanizmu sita. Deklarowana skuteczność HEPA dotyczy jednak samego materiału filtracyjnego badanego w określonych warunkach. Na końcową skuteczność całego oczyszczacza wpływają również szczelność jego konstrukcji, powierzchnia filtra oraz rzeczywista ilość przepływającego przez urządzenie powietrza.
Oczyszczacz usuwa alergeny roztoczy, które znajdują się aktualnie w powietrzu, ale nie likwiduje samych roztoczy obecnych w materacach, pościeli, dywanach czy meblach tapicerowanych. Cząstki związane z roztoczami dość szybko opadają na powierzchnie, a następnie mogą ponownie unosić się w powietrzu podczas:
W przypadku alergii na roztocza działanie oczyszczacza powietrza warto uzupełnić o regularne pranie pościeli, dokładne odkurzanie oraz utrzymywanie odpowiedniego poziomu wilgotności w pomieszczeniach.
Pyłki roślinne należą do stosunkowo dużych cząstek, dlatego filtr HEPA skutecznie zatrzymuje je podczas przepływu powietrza przez urządzenie. Trudność polega jednak na tym, że pyłki stale przedostają się do wnętrza domu przez otwarte okna i drzwi, a także są przynoszone na ubraniach, włosach czy sierści zwierząt. W okresie intensywnego pylenia oczyszczacz powietrza dla alergików warto uruchamiać regularnie, zwłaszcza w sypialni. Pomocne jest również:
Oczyszczacz usuwa alergeny znajdujące się w powietrzu zasysanym przez urządzenie. Nie pozbędzie się natomiast pyłków, które wcześniej osiadły na podłodze, pościeli czy innych powierzchniach i nie zostały usunięte podczas sprzątania.
Oczyszczacz powietrza zatrzymuje zarodniki pleśni unoszące się w pomieszczeniu, jednak nie usuwa przyczyny powstawania zagrzybienia. Jeśli pleśń pojawia się na ścianach, za meblami lub w łazience, należy przede wszystkim:
Duża wilgotność powietrza tworzy korzystne warunki do rozwoju zarówno pleśni, jak i roztoczy. Z tego powodu funkcja nawilżania powietrza nie powinna być włączana bez kontroli aktualnego poziomu wilgotności w pomieszczeniu.
Oczyszczacz powietrza zmniejsza ilość niektórych czynników, które wywołują lub nasilają dolegliwości związane z astmą, m.in. pyłków, alergenów zwierzęcych, drobnego kurzu, dymu czy pyłów zawieszonych. Nie jest jednak metodą leczenia i nie zastępuje zaleconych leków ani regularnej kontroli lekarskiej. Astma oskrzelowa jest wywoływana przez różne czynniki, dlatego korzyści ze stosowania oczyszczacza mogą być inne u poszczególnych osób.
Dobry oczyszczacz powietrza na smog powinien być wyposażony zarówno w skuteczny filtr cząstek stałych, jak i odpowiednio dobrany filtr węglowy. Filtr HEPA odpowiada głównie za wychwytywanie pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10, natomiast warstwa węgla aktywnego ogranicza część:
Znaczenie ma również ilość węgla aktywnego zastosowanego w filtrze. Cienka warstwa pomagać redukować nieprzyjemne zapachy, ale zazwyczaj ma mniejszą zdolność pochłaniania zanieczyszczeń niż wkład zawierający granulowany węgiel aktywny. Ponieważ smog składa się zarówno z cząstek stałych, jak i zanieczyszczeń gazowych, sam filtr cząstek nie jest w stanie usunąć wszystkich jego składników.
Filtr fotokatalityczny oraz lampa UV mogą stanowić dodatkowe wyposażenie oczyszczacza powietrza, jednak nie powinny być traktowane jako zamiennik skutecznej filtracji mechanicznej. Ich działanie ma charakter uzupełniający. Skuteczność, jaką osiąga lampa UV, zależy między innymi od:
Warto również pamiętać, że filtr fotokatalityczny i lampa UV nie zwiększają bezpośrednio zdolności oczyszczacza do wychwytywania pyłków, kurzu ani pyłów zawieszonych PM. Za usuwanie takich cząstek odpowiada przede wszystkim skuteczny filtr mechaniczny.
Jonizacja polega na nadawaniu drobnym cząstkom ładunku elektrycznego, dzięki czemu mogą łatwiej łączyć się ze sobą, osiadać na różnych powierzchniach lub być wychwytywane przez specjalny kolektor. Funkcja ta nie jest jednak niezbędna do skutecznego ograniczania alergenów. EPA zwraca uwagę, że naładowane cząstki mogą osiadać m.in. na ścianach, podłogach, meblach, zasłonach czy osobach przebywających w pomieszczeniu, a później ponownie trafiać do powietrza. Dlatego oczyszczacz powietrza z jonizacją powinien:
Jonizator powietrza nie powinien być traktowany jako zamiennik filtra HEPA. W przypadku alergików korzystniejsze jest skuteczne zatrzymywanie zanieczyszczeń wewnątrz filtra niż doprowadzanie do ich osadzania się na powierzchniach w pomieszczeniu.
Wielofunkcyjny oczyszczacz powietrza z funkcją nawilżania sprawdza się szczególnie w sezonie grzewczym, pod warunkiem że wilgotność powietrza w pomieszczeniu faktycznie jest zbyt niska. W kontekście alergii suche powietrze powoduje przesuszenie błon śluzowych i zwiększa uczucie podrażnienia nosa lub gardła. Trzeba jednak uważać również na odwrotną sytuację, ponieważ duża wilgotność powietrza tworzy korzystne warunki do rozwoju pleśni i roztoczy.
W domu alergika najlepiej utrzymywać umiarkowaną wilgotność, zazwyczaj na poziomie około 30–50%. Taki zakres wskazuje m.in. CDC w materiałach dotyczących ograniczania czynników mogących nasilać objawy astmy. Jeżeli oczyszczacz ma wbudowany nawilżacz powietrza, warto wybrać model wyposażony w czujnik wilgotności oraz możliwość ustawienia docelowego poziomu nawilżenia. Ważne jest także regularne czyszczenie zbiornika na wodę, aby ograniczyć ryzyko namnażania się drobnoustrojów.
Jednym z najbardziej użytecznych elementów wyposażenia oczyszczacza jest czujnik PM2.5, który monitoruje stężenie drobnych pyłów zatrzymywanych przez filtr cząstek stałych. W zależności od modelu przydatne mogą być również:
Warto pamiętać, że obecność funkcji czujnik PM10 nie zawsze oznacza, że urządzenie wykorzystuje oddzielny sensor do pomiaru tej frakcji. W niektórych oczyszczaczach wartość PM10 jest wyliczana lub szacowana na podstawie innych danych pomiarowych.
Czujnik ruchu nie ma natomiast bezpośredniego wpływu na skuteczność oczyszczania powietrza. Odpowiada np. za automatyczne przyciemnianie wyświetlacza, aktywowanie ekranu albo dostosowanie sposobu obsługi urządzenia.
Wskaźnik jakości powietrza najczęściej bazuje na pomiarze PM2.5, a w niektórych urządzeniach również PM10 lub lotnych związków organicznych. Nie oznacza to jednak, że potrafi bezpośrednio wykrywać konkretne alergeny, takie jak:
Możliwa jest więc sytuacja, w której czujnik PM2.5 wskazuje czyste powietrze, mimo że w pomieszczeniu nadal znajdują się pyłki roślinne. W takim przypadku tryb automatyczny może zbyt szybko zmniejszyć intensywność pracy oczyszczacza. W sezonie pylenia często lepszym rozwiązaniem jest utrzymywanie stałej pracy urządzenia na niskim lub średnim biegu, zamiast polegania wyłącznie na automatyce reagującej na poziom pyłów.
Oczyszczacz najlepiej pozostawiać włączony przez możliwie długi czas, ponieważ filtracja powietrza powinna odbywać się regularnie. Po wyłączeniu urządzenia do pomieszczenia mogą ponownie przedostawać się zanieczyszczenia z zewnątrz, powstawać podczas codziennych czynności lub unosić się z podłóg, mebli i tekstyliów. Aby urządzenie skutecznie usuwa zanieczyszczenia, warto przestrzegać kilku zasad:
Praca oczyszczacza nie zastępuje jednak prawidłowej wentylacji pomieszczeń. Urządzenie wychwytuje zanieczyszczenia cząsteczkowe znajdujące się w powietrzu, ale standardowy oczyszczacz nie usuwa nadmiaru dwutlenku węgla powstającego podczas oddychania.
Warto kupić oczyszczacz, jeśli osoba z alergią często ma kontakt z pyłkami, drobnym kurzem, alergenami zwierząt, zarodnikami pleśni lub smogiem. Warunkiem uzyskania dobrych efektów jest odpowiednie dopasowanie urządzenia do pomieszczenia oraz jego regularna praca. Zakup oczyszczacza powietrza warto rozważyć, gdy:
Nie należy jednak zakładać, że jedno urządzenie pozwoli osiągnąć idealnej jakości powietrza w całym domu. Oczyszczacz usuwa zanieczyszczenia, które wraz z powietrzem przepływają przez jego filtry, ale nie likwiduje ich źródeł. Z tego względu nie zastępuje regularnego sprzątania, prawidłowej wentylacji ani leczenia alergii.