[ Zamknij ]

Nowe zasady dotyczące cookies
W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów na stronie Polityka Prywatności.


rejestracja

Bezpieczne zaworki

Opublikowano: 02.03.2007
image

 

 
   Kotły centralnego ogrzewania pracujące w instalacjach zamkniętych muszą być wyposażone w zawory bezpieczeństwa. Urządzenia te wymagane są przez odnośne przepisy prawne i normy. Sprawne działanie zaworu bezpieczeństwa, i innych urządzeń zabezpieczających kocioł c.o., zależy od właściwego doboru, właściwej eksploatacji i konserwacji technicznej zgodnej z zaleceniami producenta.

Podstawowym zabezpieczeniem kotła c.o. działającego w instalacji zamkniętej jest zawór bezpieczeństwa, zamontowany w kotle lub na obiegu grzewczym na zasilaniu lub powrocie. Zasada działania zaworu polega na jego samoczynnym otwarciu przy wzroście ciśnienia w kotle powyżej wartości nominalnej, wyszczególnionej na zaworze. Sprawnie działający zawór bezpieczeństwa chroni w pierwszej kolejności kocioł przed eksplozją na skutek zbyt dużego ciśnienia wody w instalacji grzewczej, ale też i inne elementy instalacji c.o. przed uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Po raz pierwszy zawór bezpieczeństwa został zastosowany w szybkowarze zbudowanym w 1681 roku przez Denisa Papina (za Encyklopedią Powszechną). Zawór bezpieczeństwa istnieje już 325 lat!, a mimo to współcześnie kotły wylatują w powietrze przez brak zaworów lub niewłaściwy ich dobór, a zwłaszcza przez niewłaściwą eksploatację.

Rodzaje zaworów

Istnieje wiele typów zaworów bezpieczeństwa. Podziału można dokonać w zależności od rodzaju medium (gaz, para wodna, ciecz), sposobu działania (obciążnikowe, membranowe), wielkości i możliwości regulacji. Poniżej omówione zostaną ważniejsze aspekty zaworów bezpieczeństwa stosowanych w instalacjach zamkniętych centralnego ogrzewania w budynkach mieszkalnych. Są to zawory o nominalnym ciśnieniu otwarcia 2,5 lub 3 bary, ustawione fabrycznie na stałe ciśnienie otwarcia.

Podstawy prawne

Podstawą prawną stosowania zaworów bezpieczeństwa w instalacjach grzewczych są obowiązujące normy; PN-82/M-74101 „Armatura przemysłowa. Zawory bezpieczeństwa. Wymagania i badania.", PN-81/M-35630 „Technika bezpieczeństwa. Kotły parowe i wodne. Zawory bezpieczeństwa." oraz odnośne przepisy Urzędu Dozoru Technicznego, m.in. WUDT--UC-WO-A „Warunki Urzędu Dozoru Technicznego" (www.udt.gov.pl).

Dobór i działanie

Projektanci instalacji grzewczych mają do dyspozycji odpowiednie algorytmy obliczania i doboru zaworów bezpieczeństwa. Na ich podstawie określa się powierzchnie przekroju lub średnicę kanału dopływowego zaworu bezpieczeństwa. Obecnie można skorzystać z prostych komputerowych programów doboru zaworów bezpieczeństwa publikowanych i dostępnych bezpłatnie w internecie. Umożliwiają one dokonanie prawidłowego doboru zaworów nawet przez osoby nieposiadające odpowiedniego wykształcenia zawodowego.

Ważnym czynnikiem wpływającym na działanie zaworu jest odpowiednie ciśnienie wody w instalacji grzewczej. Powinno ono byç na minimalnym zalecanym poziomie. Znaczenie ma wysokość instalacji grzewczej i wymogi kotła, które mogą zależeć od typu i producenta kotła. Zbyt wysokie ciśnienie w instalacji będzie powodowało przy podgrzewaniu wody niepotrzebne, przedwczesne zadziałanie zaworu bezpieczeństwa i zwykle kłopotliwe wycieki wody.

Prawidłowo działający zawór bezpieczeństwa w instalacji grzewczej powinien się otworzyç niezawodnie przy ciśnieniu nominalnym wyspecyfikowanym przez producenta i podanym na korpusie zaworu. Dopuszczalny jest wzrost ciśnienia w instalacji o 10% ciśnienia nominalnego od początku otwarcia, przy czym zawór powinien osiągnąć przy tym ciśnieniu pełną przepustowość. W praktyce z chwilą samoczynnego otwarcia się zaworu bezpieczeństwa ciśnienie w instalacji maleje. Ten warunek będzie spełniony, gdy zawór będzie odpowiednio dobrany pod względem przepustowości czynnika grzewczego do mocy zainstalowanego kotła. Zawór powinien samoczynnie i całkowicie zamknąć się, gdy ciśnienie w kotle obniży się poniżej nominalnego, jednak nie więcej niż o 20%.

Bardzo ważne pod względem bezpieczeństwa i prawidłowego działania zaworu bezpieczeństwa jest odpowiednie i niezawodne zamknięcie zaworu w zakresie ciśnienia zamknięcia, tj. od 1,0 do 0,8 ciśnienia nominalnego. Nie może on obniżyć ciśnienia w kotle i instalacji do zera. Taki przypadek skończyłby się eksplozją kotła i tych elementów instalacji, w których w chwili spadku ciśnienia do zera byłaby temperatura wody grzewczej wyższa od 100°C. Jeśli w objętości zamkniętej znajduje się woda pod ciśnieniem i w temperaturze wyższej od 100°C, to z chwilą spadku ciśnienia do zera następuje wrzenie objętościowe wody, co w praktyce oznacza eksplozję. Przegrzana woda działa w takim przypadku jak materiał wybuchowy. Skutki mogą być opłakane lub wręcz tragiczne. Na rysunku podano zależność temperatury wody i ciśnienia, które utrzymuje wodę w stanie cieczy w zakresie powyżej 100°C.

Zawór z dobrą kondycją

Aby zapobiec nieszczęściu, należy dbać o właściwą kondycję techniczną zaworów bezpieczeństwa. Z tego względu, i wielu innych, konieczne są coroczne przeglądy techniczne kotłów centralnego ogrzewania i instalacji grzewczej. Konieczny jest prawidłowy rozruch instalacji po przestoju letnim, który powinien wykonywać wykwalifikowany serwisant oraz bieżąca kontrola zaworów polegająca na okresowym sprawdzeniu ich działania, którą powinien wykonywać użytkownik. Producenci zaworów i kotłów zalecają tzw. przelanie zaworu bezpieczeństwa raz na tydzień lub nie rzadziej niż raz na dwa tygodnie. Zapobiega to „zarastaniu" zaworu kamieniem kotłowym, sklejaniu jego ruchomych części i, w efekcie tego, zmianie parametrów pracy zaworu, w tym samoczynnego ciśnienia otwarcia i zamknięcia. Może też ulec zmniejszeniu przekrój kanału dopływowego zaworu.

W praktyce bywa różnie. Użytkownicy, często nieświadomi zagrożenia, nie dbają o zawory bezpieczeństwa. Zdarza się, że zakręcają cieknące zawory bezpieczeństwa stalowymi korkami, starannie uszczelnionymi konopiami! Serwisanci w czasie przeglądu często dla własnej wygody omijają sprawdzanie działania zaworów bezpieczeństwa -cytuję wypowiedź jednego z nich; „po co mam go ruszać, jeszcze zacznie cieknąć i będę miał tylko kłopot". Takie zachowania są w najwyższym stopniu naganne i niedopuszczalne.

Zawór bezpieczeństwa jest jednym z najważniejszych urządzeń kotła i instalacji grzewczej, i powinien być w każdej chwili w pełni sprawny. Jego koszt wynosi kilkadziesiąt złotych i nie będzie wielkim uszczerbkiem w budżecie domowym, nawet wówczas, gdy trzeba będzie go wymieniać każdego roku. Można to potraktować jak wykupienie polisy ubezpieczeniowej, która uchroni nasze urządzenia i nas samych od przykrych i kosztownych zdarzeń.
Artykuł opublikowany został na łamach miesięcznika

dr inż. Jan Siedlaczek

źródło:www.instalator.pl



Katalog Firm

  • AFRISO

    AFRISO Sp. z o.o. jest częścią międzynarodowej Grupy AFRISO, istniejącej na r…
    AFRISO
  • Reflex Polska

    Firma Reflex wchodzi w skład holdingu WINKELMANN GROUP GmbH+Co.KG, któ…
    Reflex Polska
  • Esbe

    Jesteśmy producentem zaworów i siłowników ESBE. 1- go stycznia…
    Esbe