Tradycyjny czy energooszczędny? Jaki dom wybrać?

Przed nami budowa naszego wymarzonego domu. Od czego zacząć? Działka, projekt, z czego wybudować, komu powierzyć budowę, jakie technologie zastosować, w co wyposażyć naszą twierdzę.

Coraz częściej jednym z kluczowych tematów jest energetyczne wyposażenie techniczne budynku , czyli :

Czym ogrzewać nasz budynek ?

Jak podgrzewać ciepłą wodę ?

Jak wentylować nasze cztery kąty?

Tradycyjnie najczęściej wybieraliśmy tutaj kocioł węglowy do centralnego ogrzewania oraz ciepłej wody użytkowej lub gazu z butli do gotowania. I jest to do dziś najpopularniejsze i najtańsze rozwiązanie, zwłaszcza dla starych, energochłonnych budynków . Zamontowanie do takich budynków ogrzewania gazowego na olej opałowy czy nowoczesnej pompy ciepła to gwarantowany koszmar bardzo wysokich rachunków za dostawy oleju, gazu czy prądu.

Czyżby tradycyjny węgiel był nie do pobicia ?

Otóż nie, a to za sprawą coraz to nowocześniejszego ( również energetycznie ) sposobu budowania budynków. Jeśli budynki budowane do niedawna, a właściwie bardzo często do dziś,charakteryzuje wskażnik energochłonności powyżej 360 kWh/m2/rok, co dla przeciętnego budynku (160 m2) oznacza zapotrzebowanie na energię do jego ogrzania 57600 kWh w ciągu roku, to nowoczesny budynek powinien zużywać czterokrotnie mniej, a budynek energooszczędny nawet dziesięciokrotnie mniej. I tu mamy pierwszy warunek do stosowania nowoczesnych sposobów ogrzewania. Bo jeśli budynek potrzebuje już tylko np. 5760 kWh, to ogrzanie go najdroższym medium jakim jest energia elektryczna kosztuje 2,800 zł na rok. Jeśli dodamy do tego choć trochę OZE czyli energii pozyskanej „bezpłatnie” ze środowiska, np. ze słońca lub z ziemi, to może być jeszcze taniej. „No dobrze” - powie teść , „ale po co mam budować droższy dom energooszczędny , jeśli mogę palić węglem i też mam tanio?”. Dzisiaj jeszcze tak , ale jeśli podrożeje węgiel lub będziemy płacić za emisję zanieczyszczeń do środowiska , to tacy właściciele „pójdą z torbami”. Tak więc budowa energooszczędnego budynku to warunek zastosowania nowoczesnych sposobów jego ogrzewania , czyli wygody w eksploatacji oraz dobra inwestycja na przyszłość.

OK. Zdecydowaliśmy się na budowę nowoczesnego budynku , i co dalej.

I tu mamy co najmniej kilka możliwości :

Nowoczesny budynek wybudowany zgodnie z obowiązującymi przepisami, czyli nasz przykładowy 160 metrowy domek będzie potrzebował 160 x 126= 20160 kWh energii na rok.

Zastosowanie naszego tradycyjnego węglowego ogrzewania pochłonie rocznie ok 2800 kg eko-groszku, czyli przy cenie 650 zł /t 1820,00 zł.

Gazu spalimy za 4015,74 zł, oleju opałowego za 5304,00 zł , a pompa ciepła zużyje prądu za 1600 zł. Ceny na 30.06.2010r.

Aby zbudować taki budynek należy zadbać o następujące sprawy :

ściana zewnętrzna - współczynnik poniżej 0,3 W/m²K , co w praktyce oznacza docieplenie styropianem o grubości ok.12 cm

Nie warto wydawać pieniędzy na super ciepłe materiały ścienne , jednowarstwowej ściany w naszym klimacie nie polecam nikomu. Ściana nośna zewnętrzna może mieć nawet 15 cm grubości przy odpowiedniej materiale (wewnętrzna ze względu na oparcie stropu z dwóch stron 24 cm grubości ), do tego 15 cm styropianu lub wełny od zewnątrz i mamy bardzo dobrą przegrodę zewnętrzną ,

ściany przyziemia - ocieplić 10 cm polistyrenem ekstrudowanym (Ursa, Jakodur ,Styrodur itp.) , byle nie kolorowym styropianem o rzekomo podwyższonej nasiąkliwości. Każdy styropian jest nasiąkliwy i w takim stanie jest doskonałym przewodnikiem, a nie izolatorem.
posadzkę parteru odizolować od podłoża min 10 cm styropianem i folią
dach ocieplić min. 20 cm wełną mineralną
nie przesadzać z oknami dachowymi , w razie konieczności jedno lub dwa , jak najmniejsze. Są one nie tylko idealnymi miejscami ucieczki ciepła w zimie , ale też soczewkami cieplnymi w lecie i bez rolet lub żaluzji praktycznie nie do zniesienia latem.
jeśli budynek nie jest architektonicznie totalnym nieporozumieniem, to powyższe warunki oraz oczywiście budowanie zgodnie ze sztuką budowlaną (dobry kierownik budowy , nie wypełniacz dziennika budowy lub zaufany człowiek wykonawcy) wystarczą aby taki budynek mieścił się w tej kategorii.

Sensowne zastosowanie systemów pozyskujących OZE w tym przypadku to :

Solar dachowy do podgrzewania ciepłej wody ,
Gruntowy wymiennik ciepła do podgrzewania wstępnego powietrza w przypadku zastosowania wentylacji mechanicznej ,
Rekuperacja czyli odzysk ciepła z wentylacji ,
Fotowoltaika lub Elektrownie wiatrowe w przypadku większych inwestycji

Budynek energooszczędny, czyli taki którego zapotrzebowanie na energię spada poniżej połowy zapotrzebowania normatywnego czyli poniżej 64 kWh/m²/rok.

Nasz przykładowy 160 metrowy domek będzie więc potrzebował 10240 kWh energii na rok.Ciepło to zapewni mu 1668 kg Eko-groszku za 1 201,37 zł, gazu za kwotę 2447,69 zł, 1 462,86 litrów oleju opałowego co da nam kwotę 3232,91 zł , pompa ciepła będzie nas kosztować 975,24 zł.

Wybudowanie takiego budynku to nie tylko podniesienie standardów ocieplenia , ale również dużo wyższy reżim w zakresie wykończenia szczegółów w celu uniknięcia mostków i niepotrzebnych strat energii.

Zastosowanie energii odnawialnej i wentylacji z odzyskiem ciepła ma tutaj dużo większe uzasadnienie i może prowadzić do znacznej redukcji energetycznego zapotrzebowania .

Zastosowanie kominka z płaszczem wodnym jako alternatywnego systemu grzewczego daje możliwość ewentualnej taniej eksploatacji lub zasilania awaryjnego w okresie największych mrozów .W dwa tygodnie mrozów poniżej 15 st.C spalimy tyle samo oleju lub gazu co w dwa miesiące temperatur około zera .Odpalenie w tym czasie kominka to bardzo duże oszczędności w krótkim czasie.

Budynek pasywny, czyli taki którego zapotrzebowanie na energię spada poniżej energii tzw. bytowej (wytwarzanej przez mieszkańców podczas użytkowania budynku).

Bilansowo nie byłoby to trudne , bo w ciągu roku przeciętnie 4 osobowa rodzina wytwarza ok.2500 kWh energii bytowej. Problemem są tutaj jednak okresy szczytowe np. w zimie okres dużych mrozów , a latem dużych upałów . Budynek trzeba wykonać tak aby straty zminimalizować prawie do zera, najlepiej bez okien i z 50 cm ociepleniem styropianowym.

Idea ta powstała w chwili pojawienia się na rynku lekkich metod ocieplania budynków , głównie na bazie styropianu i pierwsze tego typu budynki bazowały tylko na mocno powiększonej grubości docieplenia , nie posiadały nawet wentylacji mechanicznej a grawitacyjna nie działała wskutek ogromnej szczelności budynku. Pojawił się więc problem grzybów i pleśni wskutek złej wentylacji.

Dzisiaj budynki pasywne obowiązkowo wyposażane są w system wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

Budynki takie nie spełniają na dobrą sprawę standardów i warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki , gdyż są uzależnione od obecności w nich użytkowników , a budynek powinien być wyposażony w system grzewczy zapewniający utrzymanie w nim zadanej temperatury nawet podczas jego nieobecności.

W praktyce jeśli rodzina wychodzi z domu o godz 7.00 i wraca do niego o 17.00 to jest tam o kilka stopni mniej i niekoniecznie ciepło , nie mówiąc już o dłuższej nieobecności.

Budynki ennergo-aktywne, są to nisko-energetyczne budynki (poniżej 60 kWh/m2/rok) wykorzystujące dodatkowo OZE w celach energetycznych i to zarówno w kierunku grzania jak i chłodzenia .

Tym sposobem można osiągnąć niezależność energetyczną budynku od dostaw energii od zewnętrznych dostawców.